علّت اختلاف سنّ تكليف دختران و پسران

سؤال : علّت اختلاف سنّ تكليف دختران و پسران چيست؟ چرا دختران زودتر از پسران به سنّ تكليف مى رسند؟ آيا نُه سالگى براى دختران زود نيست؟ آيا اين سنّ بر اساس فيزيك بدنى دختران در زمان پيامبر(ص) نبوده است؟ آيا با توجه به شرائط زمان و شرائط فيزيكي دختران و پسران مي شود تفاوت سني از بين برود؟
جواب: بلوغ شرعى بر اساس بلوغ طبيعى است. در همه مناطق جهان با در نظر گرفتن شرايط طبيعى و اجتماعى، دختران زودتر به بلوغ طبيعى مى رسند و فعّاليّت غدد جنسى در آنان قبل از پسران آغاز مى گردد. «بنابراين تقدّم بلوغ شرعى دختران بر پسران بر اساس صلاحيّت طبيعى و به معناى هماهنگى قوانين تشريع با مقرّرات تكوين است».(1)

بلوغ و رشد دختران در حدود نه سالگى به بعد مخصوص مناطق عربى نبوده بلكه مسئله اى است تكوينى.
تقريباً در همه مناطق كره زمين و در تمامى ادوار از ابتداى خلقت تا كنون به همين نحو بوده است. البته تمامى دختران در يك سنّ به بلوغ نمى رسند.

علل مختلفى در تسريع يا تأخير بلوغ دخالت دارد. يكى از صاحب نظران مى گويد:
«نژاد، تغذيه و عوامل فيزيكى و روانى موجود در محيط زندگى و خانوادگى، در زمان ظهور بلوغ و ميزان ترشّحات هرمونى اثر مى گذارد. آب و هوا نيز در بلوغ بى تأثير نيست».(2) بنابراين نمى توان گفت تمامى دختران در نُه سالگى به بلوغ مى رسند، بلكه برخى ديرتر به بلوغ مى رسند، گرچه از نظر انجام دستورهاى مذهبى و تكاليف شرعى بنابر فتواى مشهور فقها از نُه سالگى مكلّف مى شوند.
افزون بر اين، عقل (قوه شناختى) و انديشه دختران، پيش از پسران شكوفا مى شود و يكى از نشانه هاى آن، به سخن در آمدن دختران قبل از پسران است. آنان پيش از پسران زبان مى گشايند. با توجه به رابطه اى كه بين انديشه و عقل و سخن گفتن وجود دارد، اين نتيجه به دست مى ايد كه دستگاه فكرى دختران زودتر از پسران به كار مى افتد.

شكوفا شدن قوه شناختى هوش در دختران، باعث شده كه قانون گذار در دين و شريعت آنان را قبل از پسران مكلّف كند، به عبارت ديگر: برنامه احكام اسلامى براى سعادت و كمال انسان در زندگى ترسيم شده و آدابى است كه دربردارنده برنامه تربيتى و زندگى سعادت مندانه مى باشد و زمانى متوجه انسان مى شود كه اوّلاً قابليّت دريافت داشته باشد، ثانياً بتواند آن ها را در زندگى به كار گيرد.
اين كه خداوند برنامه خود را زودتر متوجه دختران و زنان نموده، نشانه آن است كه از نظر بلوغ طبيعى و ذهنى، اينان بر مردان تقدّم دارند واين نشانه عنايت خداوند به زنان است كه توانسته اند زودتر از مردان برنامه تربيتى واحكام اسلامى را دريافت نموده و براى خوشبختى و كمال خود در زندگى به كار گيرند. از طرف ديگر شايد در معرض تهديدات بيشترى براى انحراف از حقيقت و سعادت در زندگى باشند. به اين خاطر تكليف زودتر متوجّه آنان شده است.

در نهايت آن كه اين امور داراى مصالح و حكمت است كه در بسيارى از موارد از آن ها اطّلاع كامل نداريم. احكام خداوند بر اساس مصالح واقعى تشريع مى شود. و شرائط زماني باعث دگرگوني در امور تكويني نمي شود .